Victimless Crime आणि बारबाला

Source : Flickr

Source : Flickr

एखादा गुन्हा घडला की कोणीतरी गुन्हेगार असणार आणि कोणीतरी बळी गेलं असणार हे आपण गृहीत धरतो. मग ही victimless crime काय भानगड आहे? असा कुठला गुन्हा असू शकतो का ज्याच्यात कोणावर अन्याय किंवा कोणाचंच नुकसान होत नाही? Dance Bar चं उदाहरण घ्या. सुरवातीला आपण असं गृहीत धरू की कोणावर कसलीच जबरदस्ती होत नाहीये. जे लोक तिथे जात आहेत ते त्यांच्या मर्जीने  जात आहेत. जे पैसे उडवत आहेत ते त्यांचे स्वतःचे आहेत. बारबाला देखील स्वतःच्या मर्जीने ते काम करत आहेत. आणि हे समस्त लोक १८ वर्षाच्या वर आहेत. जर ह्या व्यवहारात भाग घेणाऱ्यांची हरकत नाही तर हा गुन्हा कसा काय होऊ शकतो? पण जर सरकारने ही गोष्ट बेकायदेशीर घोषित केली आणि न्यायालयांनी ते मान्य केलं तर ते victimless crime बनेल.

जुगार, वेश्याव्यवसाय ह्या गोष्टी पण ह्याच प्रकारात मोडतात. आपण ह्या गोष्टी चांगल्या आहेत का वाईट ह्या विषयी भाष्य करत नाही आहोत. फक्त ह्या प्रकारचे गुन्हे आणि चोरी, दरोडा, खून ह्यासारख्या गुन्ह्यांमधला फरक बघतो आहे. जिथे कोणाला तरी इजा होत आहे किंवा त्याच्या मालमत्तेचं नुकसान होत आहे तिथे मामला स्पष्ट आहे पण असे नसते तेव्हा त्याला गुन्हा का म्हणायचं ह्याचा विचार केला पाहिजे.

बरेच वेळा आपण आपले विचार दुसऱ्यांवर लादण्यासाठी ह्या गुन्ह्यांचा उपयोग करतो. मला एखादी गोष्ट आवडत नसेल तर तू पण ती करायची नाहीस असं मी घोषित करतो आणि जर ते विचार लादण्याची ताकद माझ्याकडे असेल तर ते मी इतर सगळ्यांवर लादतो. इथे अडचण एवढीच आहे की फक्त बंदी घातल्यामुळे त्या गोष्टीची मागणी कमी होत नाही आणि जिथे मागणी आहे तिथे पुरवठा होतोच. मग ती कामे बेकायदेशीररित्या होऊ लागतात. कोणाचेच त्यावर नियंत्रण राहत नाही आणि एकूण बघता समाजाला फायद्यापेक्षा नुकसान जास्त होतं.

काही लोक हे खरच चांगल्या उद्देशाने करतात. त्यांची अशी समजूत असते की ह्या प्रकारचे व्यवहार करणाऱ्या माणसाला त्याचं भलं कशात आहे ते समजत नाही. म्हणून इतरांनी मिळून त्याला रोखण्याची गरज आहे. अशी प्रेमाची सक्ती पालक आणि मुलं किंवा जवळच्या लोकांमध्ये ठीक असली तरी पूर्ण समाजावर लादली की त्यातलं प्रेम कमी आणि सक्ती जास्त मोठी होते. भारताची घटना व्यक्तीस्वातंत्र्याला खूप महत्व देते. म्हणून एखादी गोष्ट बेकायदेशीर ठरविताना ती करणाऱ्या व्यक्तीच्या स्वातंत्र्याला इजा पोहोचणार नाही ह्याची काळजी घेतली पाहिजे.

अजून एक असे बघायला मिळते की मूळ गुन्हा रोखणे अवघड असते म्हणून कुठे तरी दुसरीकडेच निर्बंध आणले जातात. बायकांवर अत्याचार आणि त्यांना मारहाण करणे हा खरा गुन्हा आहे पण त्याची उकल करण्यासाठी दारूबंदी लागू केली जाते. मग हा victimless crime बनतो. तसंच महिलांना जर जबरदस्तीने dance bar मधे नाचायला लावत असतील तर तो गुन्हा आहे. पण ते बार बंद केल्याने ह्या प्रश्नाची उकल कशी होईल ? त्यांना रोजगाराचे इतर पर्याय निर्माण झाले तरच ही जबरदस्ती नाहीशी होईल.

आता victimless crime ला चांगला मराठी शब्द सुचवा.

, ,

No comments yet.

Leave a Reply