‘Information Asymmetry’ ला मराठीमधे काय म्हणाल?

सध्या फॅशनमधे असलेली टेराकोटाची कानातली बाजारात २५० च्या खाली मिळणार नाहीत. पण तुम्हाला हे माहिती आहे का की त्या कारागीराला ह्यामधले फक्त १० रुपये मिळतात? बिहारची प्रसिद्ध मधुबनी चित्र घ्यायला गेलात तर ३००० च्या खाली मिळणार नाहीत. पण त्या चित्रकाराला प्रति चित्र फक्त ८० ते १०० रुपये मिळतात. हि इतकी विषमता कशी निर्माण होते?

 

5844860363_33136e2ce0_o

आपल्याला सहसा लक्षात येत नाही पण बाजारात विकल्या जाणाऱ्या  प्रत्येक गोष्टीला ३ किंमती असतात. एक जी ग्राहकाच्या मनात असते , एक विक्रेत्याच्या मनातली आणि तिसरी म्हणजे ज्या किंमतीला सौदा पक्का होतो ती. आपण अगोदर पाहिले आहे की सौदा तेव्हाच शक्य असतो जेव्हा ग्राहकासाठीचं मूल्य (मनातली किंमत) हे विक्रेत्याच्या मूल्यापेक्षा जास्ती असतं. तुम्ही जेव्हा घासाघीस करता तेव्हा खरंतर तुम्ही एकमेकांच्या मनातली किंमत शोधायचा प्रयत्न करत असता. हे गिऱ्हाईक जास्तीतजास्त कितीला गटवता येईल हे विक्रेता शोधत असतो आणि किंमत कमीतकमी किती करता येईल हे गिऱ्हाईक हुडकत असतं. जो हि माहिती अचूक मिळवतो त्याला व्यवहार जास्त फायद्याचा ठरतो. ह्या माहितीच्या तफावतीला अर्थशास्त्रात ‘Information Asymmtery’ असं म्हणतात.

काही प्रकारच्या व्यवहारांमध्ये हि खूप बघायला मिळते. जसं की डॉक्टर आणि रुग्ण. रुग्णाला काय झालंय हे त्याच्यापेक्षा डॉक्टरला खूप जास्त कळत असतं. ठरवलं तर तो त्याचा गैरवापर करू शकतो. म्हणूनच तर आपण डॉक्टर रुग्ण संबंधात विश्वासाला खूप महत्व देतो. वर पाहिलेल्या उदाहरणात कारागीराला त्याच्या कलाकृतीच्या किंमतीचा (विकत घेणाऱ्याच्या मनातली) अंदाज नाही म्हणून त्याचा फायदा कमी होतो. जर ती माहिती त्याच्यापर्यंत पोहोचली तर हि विषमता नक्कीच कमी होऊ शकते.

आता ‘Information Asymmetry’ ला चांगला मराठी शब्द सुचवा.

Siddarth Gore is a Research Scholar at the Takshashila Institution and he tweets @siddhya

, , , ,

No comments yet.

Leave a Reply