‘Consumer Surplus’ ला मराठीमधे काय म्हणाल?

4704485328_18a795590d_z

Source: Flickr

एखादा व्यवहार होण्या किंवा न होण्यामागे काय कारणं असतात? एक म्हणजे विक्रेत्याला त्या गोष्टीची जास्तीत जास्त किंमत हवी असते. पण एक अशी किंमत असते जिच्याखाली तो ती गोष्ट विकायला तयार होणार नाही. तसंच ग्राहकाला ती वस्तू कमीत कमी किमतीला हवी असते. पण अशी एक किंमत असते ज्यापेक्षा जास्त तो भरायला तयार नसतो. मग व्यवहार अशाच वेळेला शक्य आहे जेव्हा ग्राहकाची देण्याची तयारी (किंमत) हि विक्रेत्याच्या घेण्याच्या तयारीपेक्षा जास्त असते.

असं समजा की तुम्ही एका नवीन शहरात कपडे विकत घ्यायला गेले आहात. तुम्हाला एक गोष्ट आवडते. त्याची किंमत ५०० रुपये आहे. विक्रेत्याला नफा होण्यासाठी कमीत कमी ३०० रुपये गरजेचे आहेत. तुमचं बजेट ५५० आहे असं समजा. तुम्ही वाटाघाटी सुरु करता. तुम्ही ३०० म्हणता तो ४५० म्हणतो आणि अखेर तुम्ही दोघेही ४०० वर सौदा पक्का करता. आता काय झालं बघा. विक्रेत्याच्या अपेक्षेपेक्षा त्याला १०० रुपये जास्त मिळाले म्हणून तो खूष झाला आणि विकायला तयार झाला. तुम्ही ५५० मोजायला तयार होता पण तुम्हाला ४०० मधे मिळाल्यामुळे तुम्ही पण खूष झाला आणि विकत घ्यायला तयार झाला. इथे असं म्हणता येईल की तुम्हाला १५० रुपयांचा (प्रतीकात्मक) फायदा झाला. अर्थशास्त्रात ह्याला ‘Consumer Surplus’ म्हणतात आणि विक्रेत्याच्या १०० रुपयांना ‘Producer Surplus’ म्हणतात. इथे आपल्याला असं पण लक्षात येतं की व्यवहाराच्या दोन्ही बाजूंना फायदा झाला. म्हणून बाजारव्यवस्था हि एखाद्या खेळासारखी नसते जिथे एक जिंकला म्हणजे बाकीचे हरावेच लागतात.

आता ह्या ‘Consumer Surplus’ साठी चांगला मराठी प्रतिशब्द सुचवा.

Siddarth Gore is a Research Scholar at the Takshashila Institution and he tweets @siddhya

, , ,

No comments yet.

Leave a Reply